مرمت بناها و بافت‌های تاریخی
Historic Preservation & Architectural Restoration
پاسداری از روح گذشته؛ آسیب‌شناسی، نجات‌بخشی و احیای شاهکارهای معماری ایران
ایران یکی از غنی‌ترین خاستگاه‌های معماری جهان است. رشته مرمت، متخصصانی تربیت می‌کند که قادر به آسیب‌شناسی ترک‌ها، فرونشست‌ها، رطوبت‌زدگی و زوال مصالح در کاروانسراها، مساجد تاریخی، خانه‌های سنتی و بافت‌های کهن شهری هستند و طرح‌های مقاوم‌سازی و باززنده‌سازی خلاقانه تدوین می‌کنند.
طول دوره استاندارد
4 سال (۸ نیم‌سال)
مقطع تحصیلی
کارشناسی
دانشگاه‌های کشور
7+ دانشگاه ممتاز
گرایش‌های ارشد
3 شاخه تخصصی
واحدهای عمومی
22 واحد مصوب
تاریخچه، خاستگاه و سیر تحول
بررسی تطبیقی چگونگی شکل‌گیری این رشته در تمدن بشری و پیشینه ورود آن به آموزش عالی ایران
سیر تحول در جهان
مرمت بناهای تاریخی در قرن نوزدهم با مباحثات پرشور اوژن ویوله لودوک در فرانسه (مرمت سبکی) و جان راسکین در انگلستان (حفاظت و اصالت تاریخی) به دانشی منسجم ارتقا یافت. با تدوین منشورهای بین‌المللی آتن (۱۹۳۱) و ونیز (۱۹۶۴) و تشکیل ایکوموس (ICOMOS) و یونسکو، مرمت از بازسازی‌های تخیلی به یک فرآیند بین‌رشته‌ای دقیق شامل باستان‌شناسی، علوم مصالح، مهندسی سازه و جامعه‌شناسی حفاظت میراث فرهنگی مبدل گشت.
پیشینه و تکوین در ایران
ایران یکی از ده کشور کهن و دارای غنی‌ترین میراث معماری ثبت‌شده در جهان با آثاری چون تخت جمشید، میدان نقش جهان و سازه‌های آبی شوشتر است. حفاظت بناها در ایران نوین با همکاری باستان‌شناسان اروپایی (آندره گدار) در دهه ۱۳۱۰ و مرمت‌های گران‌سنگ مؤسسه ایزمئو ایتالیا در اصفهان و پرسپولیس شکل گرفت. سپس با تأسیس رشته دانشگاهی مرمت در دانشگاه تهران و دانشگاه هنر اصفهان توسط اساتید بزرگی چون دکتر محمدکریم پیرنیا و دکتر شیرازی، مکتب مرمت معماری ایرانی پایه‌گذاری شد.
آنچه باید بیاموزید: پیش‌نیازها، مهارت‌ها و ابزارها
نقشه راه تسلط، ویژگی‌های فردی ضروری و جعبه‌ابزار تخصصی که در بازار کار نیاز خواهید داشت
پیش‌نیازها و ویژگی‌های شخصیتی موردنیاز قبل از ورود
مهارت‌های بنیادین و شایستگی‌هایی که در طول تحصیل کسب می‌کنید
نرم‌افزارهای تخصصی و فناوری‌های صنعتی این رشته (Tech Stack)
تسلط بر این نرم‌افزارها مزیت رقابتی اصلی شما را در رزومه و مصاحبه‌های استخدامی رقم خواهد زد:
ساختار چارت درسی و تفکیک سرفصل‌ها
دسته‌بندی موضوعی واحدهای درسی از دروس پایه تا تخصصی‌ترین مباحث و کارگاه‌های عملی
واحدهای عمومی دوره کارشناسی
شامل معارف اسلامی، زبان فارسی، زبان عمومی و تربیت بدنی
دروس پایه (زیربنای علمی و نظری)
دروس اصلی (شاکله و مفاهیم بنیادین رشته)
دروس تخصصی (حوزه‌های کاربردی و انتخابی)
کارگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها و دوره‌های عملی/کارورزی
مزایا و چالش‌های واقع‌بینانه رشته
نگاهی نقادانه و بدون تعارف به نقاط قوت و چالش‌های دشوار این مسیر تحصیلی و شغلی
مزایا و نقاط قوت
- حراست و نجات شناسنامه هویتی، فرهنگی و غرور تاریخی یک ملت از گزند فراموشی و نابودی
- لذت کشف رازهای مهندسی کهن در کارگاه‌های شگفت‌انگیز بناهای تاریخی
- فرصت‌های جذاب سرمایه‌گذاری و بازآفرینی خانه‌های قدیمی و تبدیل آن‌ها به اقامتگاه‌های سنتی پردرآمد
چالش‌ها و سختی‌های راه
- کار در محیط‌های آلوده به غبار، نم، فضولات پرندگان و ارتفاع داربست‌های بلند در بناهای فرسوده
- کمبود گاه‌به‌گاه بودجه‌های دولتی جهت حفاظت از آثار ارزشمند ملی
- مسئولیت سنگین وجدانی؛ زیرا هر اشتباه در مداخله مرمتی می‌تواند هویت اصیل یک اثر چندصدساله را برای همیشه تخریب کند
گرایش‌های مقاطع بالاتر (کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی)
مسیرهای ادامه تحصیل، تحقیقات مرز دانش و جهت‌گیری‌های تخصصی در مقاطع تکمیلی
مرمت و احیای ابنیه و بافت‌های تاریخی (کارشناسی ارشد)
برنامه‌ریزی راهبردی احیای بافت‌های کهن شهری، مقاوم‌سازی زلزله در بناهای تاریخی و مدیریت سایت‌های باستانی.
مرمت آثار و اشیای تاریخی و فرهنگی
حفاظت شیمیایی از فلزات باستانی، سفال‌ها، کتب خطی، منسوجات و نقاشی‌های موزه‌ای.
مطالعات معماری ایران
پژوهش‌های تاریخی و نظری در متون کهن، معماری بومی اقلیمی و کتیبه‌خوانی بناها.
محیط کاری، فرصت‌های داخلی و چشم‌انداز بین‌المللی
تحلیل کیفی شرایط اشتغال، محیط‌های کاری، بازار داخلی و فرصت‌های فرامرزی
محیط کار و فضای شغلی
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، پایگاه‌های ملی و جهانی میراث فرهنگی، شهرداری‌ها و سازمان‌های بهسازی بافت تاریخی، مهندسین مشاور مرمتی و شرکت‌های گردشگری بوتیک‌هتل.
بازار کار در ایران
رونق خارق‌العاده تبدیل کاروانسراها و خانه‌های قاجاری و صفوی به بوتیک‌هتل‌ها، کافه‌ها و مجتمع‌های فرهنگی؛ پروژه‌های دائمی مرمت و ایمن‌سازی ابنیه تاریخی کشور.
فرصت‌های بین‌المللی و مهاجرت
همکاری در پروژه‌های جهانی یونسکو، ایکوموس و موزه‌های بین‌المللی (لوور، بریتیش میوزیوم) در خاورمیانه و اروپا به عنوان پژوهشگر و کارشناس ارشد مرمت.
عناوین شغلی رایج فارغ‌التحصیلان
دسترسی به تمام رشته‌های دانشگاهی و مقایسه هوشمند
می‌توانید سرفصل‌ها، رتبه‌های قبولی و شاخص‌های اشتغال سایر رشته‌های تحصیلی را در دانشنامه جامع علامه دهر جستجو و مقایسه نمایید.