ژنتیک پزشکی و مولکولی
Medical Genetics & Genomics
رمزگشایی از طومار حیات؛ توالی‌یابی ژنوم، تشخیص بیماری‌های ارثی، مشاوره ژنتیک و درمان‌های ژنی
علم ژنتیک به ساختار، عملکرد و انتقال کدهای وراثتی در انسان و جانداران می‌پردازد. با پیشرفت تکنیک‌های توالی‌یابی نسل جدید (NGS)، ژنتیک‌پژوهان می‌توانند جهش‌های مسبب سرطان، بیماری‌های متابولیک و سندروم‌های نادر را پیش از بروز شناسایی کرده و به اصلاح آن‌ها با ابزارهای ویرایش ژن مثل CRISPR بپردازند.
طول دوره استاندارد
4 سال (۸ نیم‌سال)
مقطع تحصیلی
کارشناسی
دانشگاه‌های کشور
6+ دانشگاه ممتاز
گرایش‌های ارشد
4 شاخه تخصصی
واحدهای عمومی
22 واحد مصوب
تاریخچه، خاستگاه و سیر تحول
بررسی تطبیقی چگونگی شکل‌گیری این رشته در تمدن بشری و پیشینه ورود آن به آموزش عالی ایران
سیر تحول در جهان
ژنتیک با کشف قوانین توارث توسط گرگور مندل در سال ۱۸۶۶ در باغچه نخودفرنگی‌ها آغاز شد. در قرن بیستم با کشف ساختار DNA و سپس در قرن بیست و یکم با پروژه توالی‌یابی کامل ژنوم انسان، ژنتیک به کلید طلایی رمزگشایی از تمام بیماری‌ها، پزشکی شخصی‌سازی‌شده و آینده گونه انسان ارتقا یافت.
پیشینه و تکوین در ایران
آموزش ژنتیک در ایران از دانشگاه تهران و دانشگاه جندی‌شاپور اهواز با ژنتیک پایه آغاز شد. سپس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، علوم بهزیستی و توانبخشی و دانشگاه تربیت مدرس با راه‌اندازی دوره‌های ژنتیک پزشکی، شبکه غربالگری بیماری‌های ژنتیکی و تالاسمی را در سراسر کشور گسترش دادند.
آنچه باید بیاموزید: پیش‌نیازها، مهارت‌ها و ابزارها
نقشه راه تسلط، ویژگی‌های فردی ضروری و جعبه‌ابزار تخصصی که در بازار کار نیاز خواهید داشت
پیش‌نیازها و ویژگی‌های شخصیتی موردنیاز قبل از ورود
مهارت‌های بنیادین و شایستگی‌هایی که در طول تحصیل کسب می‌کنید
نرم‌افزارهای تخصصی و فناوری‌های صنعتی این رشته (Tech Stack)
تسلط بر این نرم‌افزارها مزیت رقابتی اصلی شما را در رزومه و مصاحبه‌های استخدامی رقم خواهد زد:
ساختار چارت درسی و تفکیک سرفصل‌ها
دسته‌بندی موضوعی واحدهای درسی از دروس پایه تا تخصصی‌ترین مباحث و کارگاه‌های عملی
واحدهای عمومی دوره کارشناسی
شامل معارف اسلامی، زبان فارسی، زبان عمومی و تربیت بدنی
دروس پایه (زیربنای علمی و نظری)
دروس اصلی (شاکله و مفاهیم بنیادین رشته)
دروس تخصصی (حوزه‌های کاربردی و انتخابی)
کارگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها و دوره‌های عملی/کارورزی
مزایا و چالش‌های واقع‌بینانه رشته
نگاهی نقادانه و بدون تعارف به نقاط قوت و چالش‌های دشوار این مسیر تحصیلی و شغلی
مزایا و نقاط قوت
- کشف ریشه‌های بنیادین حیات و نجات خانواده‌ها از تولد فرزندان مبتلا به بیماری‌های مادرزادی زجرآور
- پتانسیل مالی بسیار عالی در آزمایشگاه‌های ژنتیک خصوصی و مشاوره‌های تخصصی
- همگامی با تحولات هوش مصنوعی و پزشکی شخصی‌سازی‌شده (Personalized Medicine)
چالش‌ها و سختی‌های راه
- بار عاطفی و فشار روانی سنگین در هنگام ابلاغ ابتلای جنین به بیماری‌های صعب‌العلاج به والدین
- هزینه بسیار بالای تست‌های توالی‌یابی نسل جدید (NGS) برای خانواده‌ها
- نیاز حتمی به ادامه تحصیل تا مقطع دکتری تخصصی جهت امکان تأسیس آزمایشگاه ژنتیک
گرایش‌های مقاطع بالاتر (کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی)
مسیرهای ادامه تحصیل، تحقیقات مرز دانش و جهت‌گیری‌های تخصصی در مقاطع تکمیلی
ژنتیک پزشکی (Medical Genetics)
تشخیص پیش از تولد (PND)، غربالگری سلامت جنین و آزمایش‌های تشخیصی ژنتیکی.
ژنومیکس و بیوانفورماتیک
تفسیر داده‌های توالی‌یابی نسل جدید (NGS)، ژنومیکس عملکردی و هوش مصنوعی در ژنتیک.
سیتوژنتیک بالینی
تکنیک‌های کاریوتایپ پیشرفته، FISH و آرایه‌های CGH در ناهنجاری‌های جنینی.
ژنتیک سرطان و انکوژنومیکس
طراحی درمان‌های تارگت و شخصی‌سازی داروهای شیمی‌درمانی بر اساس ژنوم تومور.
محیط کاری، فرصت‌های داخلی و چشم‌انداز بین‌المللی
تحلیل کیفی شرایط اشتغال، محیط‌های کاری، بازار داخلی و فرصت‌های فرامرزی
محیط کار و فضای شغلی
آزمایشگاه‌های ژنتیک پزشکی، مراکز درمان ناباروری و سقط مکرر، مراکز مشاوره ژنتیک بهزیستی، پژوهشگاه‌های ژنتیک و پزشکی قانونی.
بازار کار در ایران
تقاضای بسیار بالا به دلیل شیوع ازدواج‌های فامیلی در ایران و لزوم مشاوره‌های ژنتیک قبل از ازدواج و غربالگری‌های بارداری.
فرصت‌های بین‌المللی و مهاجرت
یکی از جذاب‌ترین رشته‌های مهاجرت تحصیلی در دانشگاه‌های هاروارد، کمبریج، هایدلبرگ و تورنتو با پروژه‌های تحقیقاتی عظیم ژنومی.
عناوین شغلی رایج فارغ‌التحصیلان
دسترسی به تمام رشته‌های دانشگاهی و مقایسه هوشمند
می‌توانید سرفصل‌ها، رتبه‌های قبولی و شاخص‌های اشتغال سایر رشته‌های تحصیلی را در دانشنامه جامع علامه دهر جستجو و مقایسه نمایید.