پرش به محتوای اصلی
ریاضی و فنیزیرگروه فناوری و مهندسیکارشناسی (4 ساله)تأییدشده بر اساس سرفصل‌های رسمی وزارت علوم

مهندسی هسته‌ای

Nuclear Engineering

شکافت و همجوشی هسته‌ای، طراحی راکتورها، تولید رادیوداروها و حفاظت پرتویی

مهندسی هسته‌ای یکی از استراتژیک‌ترین و پرچالش‌ترین رشته‌های مهندسی است. از مدیریت سوخت نیروگاه اتمی بوشهر و راکتورهای تحقیقاتی تا تولید ایزوتوپ‌های حیاتی برای درمان سرطان، مهندسان هسته‌ای در اوج دانش قرار دارند.

طول دوره استاندارد

4 سال (۸ نیم‌سال)

مقطع تحصیلی

کارشناسی

دانشگاه‌های کشور

5+ دانشگاه ممتاز

گرایش‌های ارشد

4 شاخه تخصصی

واحدهای عمومی

22 واحد مصوب

تاریخچه، خاستگاه و سیر تحول

بررسی تطبیقی چگونگی شکل‌گیری این رشته در تمدن بشری و پیشینه ورود آن به آموزش عالی ایران

سیر تحول در جهان

مهندسی هسته‌ای در دهه ۱۹۴۰ با شکافت هسته اورانیوم توسط اتو هان و ساخت نخستین راکتور اتمی جهان در شیکاگو توسط انریکو فرمی متولد شد. این رشته در پی پروژه منهتن، نیروگاه‌های برق اتمی عظیم، زیردریایی‌های هسته‌ای، رادیوداروها و پرتوپزشکی درمان سرطان را به ارمغان آورد.

مبتنی بر اسناد تاریخی، دانشنامه‌ها و مراجع آکادمیک بین‌المللی

پیشینه و تکوین در ایران

برنامه هسته‌ای ایران در سال ۱۳۳۵ با تأسیس مرکز اتمی دانشگاه تهران و راه‌اندازی راکتور تحقیقاتی ۵ مگاواتی تهران (۱۳۴۶) آغاز شد. پس از انقلاب، سازمان انرژی اتمی ایران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه صنعتی امیرکبیر به پیشگامان بومی‌سازی چرخه سوخت و پرتودهی تبدیل شدند.

روایت آموزش عالی از دارالفنون، دانشگاه تهران و دانشگاه‌های مادر کشور

آنچه باید بیاموزید: پیش‌نیازها، مهارت‌ها و ابزارها

نقشه راه تسلط، ویژگی‌های فردی ضروری و جعبه‌ابزار تخصصی که در بازار کار نیاز خواهید داشت

پیش‌نیازها و ویژگی‌های شخصیتی موردنیاز قبل از ورود

پایه استثنایی در فیزیک هسته‌ای، مکانیک کوانتومی و برهم‌کنش پرتوها با ماده
تسلط عمیق بر ریاضیات مهندسی، معادلات دیفرانسیل جزئی و محاسبات تصادفی
روحیه وسواس‌گونه در رعایت پروتکل‌های ایمنی پرتو و پایش آلودگی

مهارت‌های بنیادین و شایستگی‌هایی که در طول تحصیل کسب می‌کنید

محاسبات زنجیره‌ای ترابرد نوترون و حالت بحرانی قلب راکتور هسته‌ای
شبیه‌سازی مونت‌کارلو برهم‌کنش پرتوها و طراحی حفاظ‌های پرتوهای گاما و نوترون
تحلیل هیدرودینامیک و انتقال حرارت سوخت راکتور در حوادث از دست رفتن سیال خنک‌کننده (LOCA)
تولید و نشان‌دار کردن رادیوایزوتوپ‌های پزشکی برای اسکن PET و پرتودرمانی

نرم‌افزارهای تخصصی و فناوری‌های صنعتی این رشته (Tech Stack)

تسلط بر این نرم‌افزارها مزیت رقابتی اصلی شما را در رزومه و مصاحبه‌های استخدامی رقم خواهد زد:

MCNP/MCNPXSCALERELAP5MATLABGeant4PythonOriginLab

ساختار چارت درسی و تفکیک سرفصل‌ها

دسته‌بندی موضوعی واحدهای درسی از دروس پایه تا تخصصی‌ترین مباحث و کارگاه‌های عملی

واحدهای عمومی دوره کارشناسی

شامل معارف اسلامی، زبان فارسی، زبان عمومی و تربیت بدنی

22 واحد مصوب

دروس پایه (زیربنای علمی و نظری)

ریاضی ۱ و ۲
معادلات دیفرانسیل
فیزیک ۱ و ۲
شیمی عمومی
روش‌های محاسبات عددی

دروس اصلی (شاکله و مفاهیم بنیادین رشته)

مبانی فیزیک هسته‌ای
برهم‌کنش پرتوها با ماده
مقاومت مصالح
ترمودینامیک مهندسی
مکانیک سیالات
حفاظت در برابر اشعه
مبانی فیزیک راکتور ۱ و ۲

دروس تخصصی (حوزه‌های کاربردی و انتخابی)

انتقال حرارت در سیستم‌های هسته‌ای
مهندسی سیستم‌های راکتور برق
چرخه سوخت هسته‌ای
رادیوایزوتوپ‌ها و کاربردها
ایمنی و بازرسی راکتور
آشکارسازی و دزیمتری تابش

کارگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها و دوره‌های عملی/کارورزی

آزمایشگاه فیزیک هسته‌ای
آزمایشگاه آشکارسازی و سنجش پرتوها
آزمایشگاه الکترونیک هسته‌ای
کارآموزی در راکتور تحقیقاتی یا مراکز پرتوپزشکی
پروژه کارشناسی

مزایا و چالش‌های واقع‌بینانه رشته

نگاهی نقادانه و بدون تعارف به نقاط قوت و چالش‌های دشوار این مسیر تحصیلی و شغلی

مزایا و نقاط قوت

  • کار در یکی از پیشرفته‌ترین و استراتژیک‌ترین فناوری‌های های‌تک جهان
  • نقش نجات‌بخش در حوزه تولید رادیوداروهای درمان سرطان
  • حمایت‌های مالی و پژوهشی دولتی در انجام پروژه‌ها

چالش‌ها و سختی‌های راه

  • حساسیت‌های امنیتی بسیار بالا و محدودیت‌های جدی در سفرها و مقالات بین‌المللی
  • انحصار کارفرمایی به دولت در اکثر شاخه‌های چرخه سوخت و راکتور
  • ریسک‌های کار با مواد رادیواکتیو در صورت عدم رعایت استانداردهای حفاظت در برابر اشعه

گرایش‌های مقاطع بالاتر (کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی)

مسیرهای ادامه تحصیل، تحقیقات مرز دانش و جهت‌گیری‌های تخصصی در مقاطع تکمیلی

1

مهندسی راکتور

طراحی نوترونیک، مدیریت سوخت و تحلیل حوادث نیروگاه‌های برق اتمی.

2

مهندسی پرتوپزشکی

طراحی شتاب‌دهنده‌های خطی درمانی، براکی‌تراپی، سایبرنایف و سنسیومتری تومورها.

3

کاربرد پرتوها

پرتودهی مواد غذایی، استریلیزاسیون تجهیزات پزشکی و اصلاح پلیمرها با تابش گاما.

4

چرخه سوخت هسته‌ای

غنی‌سازی اورانیوم، بازفراوری پسماندهای رادیواکتیو و ساخت میله‌های سوخت.

محیط کاری، فرصت‌های داخلی و چشم‌انداز بین‌المللی

تحلیل کیفی شرایط اشتغال، محیط‌های کاری، بازار داخلی و فرصت‌های فرامرزی

محیط کار و فضای شغلی

سازمان انرژی اتمی ایران، نیروگاه اتمی بوشهر، مراکز تحقیقاتی کشاورزی هسته‌ای، بخش‌های پزشکی هسته‌ای و رادیوتراپی بیمارستان‌ها.

بازار کار در ایران

استخدام پایدار در مراکز وابسته به سازمان انرژی اتمی، شرکت‌های دانش‌بنیان سازنده شیلدها و آشکارسازها، و مراکز تصویربرداری پزشکی هسته‌ای.

فرصت‌های بین‌المللی و مهاجرت

فرصت‌های پژوهشی گسترده در حوزه پرتوپزشکی در جهان؛ اما حساسیت‌ها و محدودیت‌های امنیتی شدید در حوزه راکتور و چرخه سوخت برای ویزا.

عناوین شغلی رایج فارغ‌التحصیلان

مهندس بهره‌بردار در نیروگاه‌های هسته‌ای و راکتورهای تحقیقاتی
متخصص تولید و کنترل کیفی رادیوداروها در سازمان انرژی اتمی
کارشناس دزیمتری و حفاظت پرتویی در مراکز پرتودرمانی بیمارستان‌ها
پژوهشگر فرآوری سوخت و غنی‌سازی

دسترسی به تمام رشته‌های دانشگاهی و مقایسه هوشمند

می‌توانید سرفصل‌ها، رتبه‌های قبولی و شاخص‌های اشتغال سایر رشته‌های تحصیلی را در دانشنامه جامع علامه دهر جستجو و مقایسه نمایید.